گفتوگو با حمید شهریاری، دبیر جدید شورای عالی اطلاعرسانی
اعتماد ملی - فاطمه ملکی - آرش کریمبیگی
در آخرین روزهای زمستان 84 دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی حکم انتصاب جانشین نصرالله جهانگرد در شورای عالی اطلاعرسانی را امضا کرد. در آن حکم که در تعطیلات نوروز 85 منتشر شد نام شخصی که «از یک سو آشنا به علوم اسلامی بوده و از سوی دیگر دارای سوابق قابل توجهی در زمینه نرمافزارها و شبکههای رایانهای به عنوان دبیر شورای عالی اطلاعرسانی برگزیده شد» حجتالاسلام حمید شهریاری بود. وی دبیر شورایی شد که اکنون بیش از شش سال از عمرش میگذرد و پای حکم انتصاب دبیر قبلیش امضای سید محمد خاتمی بچشم میآید.
«حجت الاسلام دکتر حمید شهریاری» متولد ???? است، مدرک کارشناسی فقه و اصول سطح 2 خود را از حوزه علمیه قم دریافت کرده و کارشناسی ارشد الهیات و معارف اسلامی و دکترای فلسفه تطبیقی را در دانشگاه قم گذرانده است. وی مدیریت گروه فلسفه و الهیات مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی سازمان سمت و معاونت پژوهشی همین سازمان ، مدیریت شبکه اطلاعرسانی (اینترنت) حوزه و ریاست مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی را در کارنامه خود دارد. او به عربی مسلط است و به روانی به انگلیسی سخن می گوید. در سال 66 شاگرد اول حوزه شده اثر شورا در فتوا که پایان نامه کارشناسی ارشداش بوده جایزه پژوهش برتر در حوزه دین را برنده شده و در سال 78 و در جشنواره بینالمللی خوارزمی به دلیل تولید نرم افزار از سید محمد خاتمی جایزه گرفته...
وقتی وارد اتاق کارش میشویم روی میز کار حاج آقایٍ 42 سالهٍ دبیرٍ شورای عالی اطلاع رسانی یک ظرف پر از خرمای خشک است و دو لپتاپ و یک PDA. وی نخستین مدیر روحانی ایست که بر مسند دبیری شورای عالی اطلاعرسانی تکیه زده است. وقتی به عنوان نخستین سوال از وی پرسیده شد "فکر می کنید لباس روحانیت چه تفاوتی در عملکرد شورای عالی اطلاع رسانی یجاد خواهد کرد" مثل یک معلم اخلاق و با قاطعیت پاسخ داد: "فکر می کنم هویت یک شخص را لباس شخص تعیین نمی کند. هویت یک شخص در ابتدای امر به اوصاف نفسانی وی بستگی دارد و از علم و اطلاعات و منش انسانی و نفسانیتی که دارد، سرچشمه می گیرد و پس از آن مسایل فیزیکی هویت شخص را تعیین می کند بنابراین فکر نمی کنم مساله لباس در روند کار من تاثیرگذار باشد." اما وی سرانجام پذیرفت که نشستن یک روحانی بر این مسند فنی، سوالاتی را پیش می آورد اما تصریح کرد "در مورد شخص بنده به عنوان یک روحانی، حضور در شورای عالی اطلاع رسانی تنها جایی نیست که برای دیگران سوال برانگیز شده مثلا من تنها روحانیای هستم که در جشنواره بین المللی خوارزمی موفق به کسب جایزه شده است.
جهانگرد را با هیچ کس مقایسه نکنید
شهریاری در پاسخ به این سوال که شخصی که قبلا بر این صندلی تکیه زده بود، فردی کاملا فنی بود و کسی که حالا بر این صندلی جلوس کرده، نه تنها روحانی است بلکه شاید اطلاعات فنیاش نسبت به دبیر قبلی کمتر باشد باتوجه به محدود شدن فعالیتهای شورای عالی اطلاعرسانی، چه تاثیری بر روند فعالیتهای این شورا خواهد داشت، گفت: نصرالله جهانگرد به دلیل تجربه و حضور جدی اش در صحنه توسعه IT کشور از سال 77 تاکنون، ویژگیهایی کسب کردند که کمتر فردی را مانند ایشان حتی در حوزههای فنی می توان یافت.
دبیر تازه شورای عالی اطلاعرسانی تصریح کرد: فکر می کنم سوال شما از این جهت انحرافی باشد که میخواهید یک مقام روحانی را با ایشان مقایسه کنید و به شما توصیه میکنم ایشان را با دیگر دوستان فنی مقایسه کنید. گاهی اوقات شخصیتها، ویژگیهای فردی دارند و گاهی در موقعیتهای اجتماعی در یک روند سنواتی قرار گرفتهاند که موجب شده توانمندیهایی پیدا کنند که این توانمندیها را باید حتی با هم ردههای خودشان کمتر مقایسه کنید.
قرار نبود دبیر شوم
دبیر جدید شورای عالی اطلاعرسانی در مورد چگونگی انتخابش برای این سمت اظهار داشت: قبل از نوروز85 بود که در شورای عالی انقلاب فرهنگی مسئله ای طرح شد که یکی از اعضای شورا به عنوان دبیری شورای عالی اطلاعرسانی انتخاب شود و از من خواستند هر کسی که باشد درخصوص اطلاعات فنی به وی کمک کنم اما آن شخص، خود، موضوع را طوری هدایت کرد که در نهایت به خود من ختم شد و در اواخر اسفند ماه سال گذشته بود که مطلع شدم به عنوان دبیر شورای عالی اطلاعرسانی برگزیده شدهام!
محورهای جدید کاری شورا از پیش مشخص شده بود
باتوجه به اینکه شهریاری در مراسم معارفه خود، محورهای کاری اش را حول مسائل اسلامی و فرهنگ اسلامی عنوان کرده بود و رابطه او با حوزه علمیه برکسی پوشیده نیست برای برخی این سوال مطرح شده بود که آیا نقش حوزه علمیه در شورا پررنگتر میشود یا خیر که دکتر شهریاری در دفاع از خود عنوان کرد «در آئیننامه مصوبه مرداد ماه سال 84، آئین نامه شورای عالی اطلاعرسانی دستخوش اصلاحاتی شد که در نخستین بندهای آن چهار محور مسائل فرهنگی، اجتماعی، دینی و اخلاقی تاکید شد که شورای عالی انقلاب فرهنگی به موجب این اصلاحیه شرح وظایف شورای عالی اطلاعرسانی را تغییر داد.
این چهار محور به کرات در این اصلاحیه آمده و نشان میدهد که نگاه شورای عالی انقلاب فرهنگی به شورای عالی اطلاعرسانی با گذشته کمی متفاوت شده است و از همین روی این چهار محور، جزو بحثهای اصلی شورای عالی اطلاعرسانی قرار گرفته است.
فرهنگ معنای وسیعی دارد که حداقل یازده حوزه را دربرمیگیرد. یکی از حوزههایی که در تعریف وسیع از فرهنگ به آن می توان اشاره کرد، زبان است که از محورهای اصلی در تشکیل فرهنگ به شمار میرود. هر فرهنگ زبان خاص خود را دارد و بخشهایی از وجوه فرهنگ توسط توسعه زبان و کاربرد زبان شکل می گیرد و اگر بخواهیم به مسائل فرهنگ کشورمان رسیدگی کنیم، طبیعتا رسیدگی به زبان و خط فارسی در محیط وب یکی از وظایف اصلی ما محسوب میشود.
وی، بخشهای دیگری از فرهنگ را هنر، معماری، اخلاقیات، آداب و رسوم، دین و منش فردی و اجتماعی افرادی عنوان می کند که در یک جامعه زندگی می کنند و به همه این موارد در اصلاحیه آئیننامه شورای عالی اطلاعرسانی به طور خاص اشاره شده است و حتی در آئین نامه نیز به صراحت آمده است.
در این معنای وسیع از فرهنگ و فعالیتهای فرهنگی که برای جامعه ترسیم میشود، شورای عالی اطلاعرسانی تولید محتوا در تمامی این زمینهها را مدنظر خود قرار دارد.
خودم مشتری تکفا بودم
شهریاری باتوجه به اینکه در مسئولیت قبلی خود (مدیر مسئولی سایت اطلاعرسانی حوزه) ارتباطها و تجربههایی از کار با مسئولان طرح تکفا و مدیران سابق شورای عالی اطلاعرسانی که حالا دیگر خود بر صندلی ریاستش نشسته داشته است، گفت: «فعالیتی که ما داشتیم در حوزه تحقیقات و پژوهش دین بود. حوزه پژوهش دین هم حوزه خاص برای افرادی خاص است که در همین اندازه با تکفا ارتباط داشتیم و حمایتهایی از ما صورت گرفت که در زمینه دو پروژه بود که در حدود 30 میلیون تومان حمایت مالی برای هرکدام از این پروژهها از سوی تکفا پرداخت شد.»
تکفا یک گام اساسی اما ناقص
وی درخصوص ارزیابی خود از شورا و همینطور تکفا در زمان پیش انتصابش اینطور می گوید: ارزیابیهای ما از تکفا، ارزیابیهای به دور و برکناری بود. البته من خیلی علاقه ندارم کاری که وسط گود آن نیستیم را ارزیابی کنم. به نظر من تکفا یک گام مهم و اساسی در مملکت ما بوده و بی تردید دارای نقص هم بوده اما چارچوب عملیاتی که در تکفا صورت گرفت، توانست توسعه IT در ایران را شکل دهد که دارای نواقصی هم بوده و در دورههای بعدی باید رفع شود.
دکتر شهریاری درخصوص نواقا تکفا اینطور ادامه میدهد که یکی از نقایا تکفا این بوده که نظارت جدی به طرحهایی که واگذار می کرده، وجود نداشته یعنی این که بررسی شود آیا خروجی با چیزی که تعهد شده بود، سازگارهست یا نه.البته شاید نظارت جدی در آن زمان هم کم بوده چون نیروی انسانی کافی برای انجام نظارت در حد وسیع وجود نداشته است.
اگر حسن اجرای پروژهها را به نحوی نظارت کنیم که تطابق آن با ادعای هنگام نوشتن قرارداد بررسی شود، مجریان پروژه دقت بیشتری خواهند کرد که تکفا در آن موقع معتقد بود این کار باید به ارزیابیهای عمومی واگذار شود.
حذف یا ادغام شورا؟
وی درخصوص موضع خود درباره حذف و یا ادغام شوراهای فعال در حوزه فناوری اطلاعات که در جلسه شورای عالی فناوری اطلاعات به آن پرداخته شد، میگوید: صرف موازی کاری بخشی و همپوشانی در بخشی از کارها، دلیل قانع کنندهای برای ادغام شوراها تلقی نمیشود البته شوراها در گذشته و حال در مناطق مرزی با یکدیگر همپوشانی دارند و باید تدبیری برای مناطق همپوشان آن اتخاذ شود اما این کار باید با همکاری، همدلی و همفکری صورت بگیرد. اگر بتوانیم طوری تدبیر کنیم که تمام این شوراها در یک شورای فرابخشی جمع شوند، بطور قطع کار سودمندی خواهد بود که برنامه جامعی نوشته شود که همه بتوانند به تناسب حال خود از آن بهرهمند شوند اما نهادی که قرار است تشکیل شود باید فرابخشی باشد و در دل یک وزارتخانه نباشد زیرا اگر در دل یک وزارتخانه قرار داشته باشد به موفقیتی که لازم است دست نمییابد.
دبیر شورای عالی اطلاعرسانی معتقد است: تدوین برنامه جامع فناوری اطلاعات هم نباید در دل یک وزارتخانه تعریف شود تا بتواند فرابخشی باشد و نیازهای ملی ما را پاسخ دهد. «به همین دلیل فکر میکنم هر نوع طرح ادغامی که این ملاحظات را مدنظر قرار ندهد حتی اگر هم عملی شود، منجر به این خواهد شد که در یک پروسه زمانبندی آتی از یکدیگر جدا شوند. تفکیک مناسبی بین شوراهای دوگانه و حوزههای عملیاتی IT و ICT صورت گرفته و به نظر من قابلیت این را داشته که از هم تفکیک شوند و بد تفکیک نشدهاند اگرچه آئین نامهها و اساسنامهها طوری نوشته شدهاند که نقاط همپوشان را بیش از آنچه که هست نشان میدهند ولی کاملا می توانیم چند حوزه را از هم جدا کنیم.»
وی تصریح کرد: از یک سو یک بخش باید در وزارت ICT متمرکز و عملیاتی شود زیرا کارهایی است که مربوط به توسعه بسترهای مخابراتی، خدمات IT و سیاستگذاریهای کلان سختافزاری و در حوزه نرمافزارهایی که مستقیما بر روی سخت افزار بارگذاری می شوند مانند سیستمهای عامل و از سوی دیگر بخش تولید محتواست و نرم افزارهایی که در زمینه تولید محتوا است کاملا میتوانند در بخش تولید محتوا دیده شوند که به نظر من این تفکیک معقول و منطقی و مناسبی است که تا 70 تا 90 درصد حوزههای کاری خوب تفکیک شده است. اما در هر حال موافق ادغام نیستیم و شرایط جاری برای ادغام مناسب نیست و اگر این اتفاق بیفتد یکی از دو حوزه تعریف شده، لطمه میبیند.
وی در حال حاضر ارتباط دبیرخانه شورای عالی اطلاعرسانی با شورای عالی فناوری اطلاعات را ارتباط نزدیک و همدلانه ای توصیف میکند و امیدوار است که مشکل چندانی در برنامههای عملیاتی و اجرایی شورای عالی اطلاعرسانی وجود نداشته باشد.
خاتمی و احمدینژاد
شهریاری در پاسخ به این ابهام که چطور وقتی حکم دبیری تمامی دبیرهای شوراهای عالی به امضای ریاست جمهوری میرسد، حکم وی توسط دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی امضاء و ابلاغ شده و آیا این امر نشاندهنده اینکه شورا جایگاه و مقامی که در گذشته داشته را ندارد نیست، گفت: حکم دبیر جدید شورای عالی اطلاعرسانی به تایید و امضای رئیس جمهور رسیده و اینکه دبیر جدید چه کسی باید باشد، ریاست جمهوری در جلسه 15 اسفند 84 تایید کردند و در این جلسه ابلاغ و اعطای حکم را به دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی واگذار نمودند.
من در شرایطی در این شورا قرار گرفتم که شرایط جدیدی از ابتدای دولت نهم تا پایان سال 84 شکل گرفته و شورای عالی اطلاعرسانی شاید وضعیتی را که در دوران هشت ساله رئیس جمهوری قبلی داشته از دست داده است.
وی ادامه میدهد که خاتمی مرا بیشتر میشناخت چرا که در دوران هشت ساله ریاست جمهوری ایشان فرصتهای مکرری پیش آمده بود که در مراسمهای مختلف از دست ایشان جایزه گرفتم و ایشان شاید هر شش ماه یکبار من را در جمعی مشاهده میکرد و هر وقت حرف از نرمافزار اسلامی به میان می آمد، خاتمی می توانست حدس بزند که شهریاری یک پای ثابت ماجرا است. و این ملاقاتها در ذهنش بود و ناشی از شناختی بود که از بنده داشتند، اولین ملاقات من با خاتمی در نمایشگاه لبنان و قبل از ریاست جمهوری ایشان بود.
اگر طبیعتا فرصت هشت سالهای با آقای احمدینژاد داشتیم شاید این فرصت آشنایی پیش میآمد چون من هم در تهران حضور کمتری داشتم و ریاست محترم جمهوری هم از مدیران جوانی هستند که به این مسند رسیدند و شناخت کمی از من دارند و طبیعی است که توقع نداشته باشیم من که مورد شناخت ایشان باشم و به یکباره چنین حکمی زده شود البته همین که امضای ایشان را پای مصوبه فوق مشاهده کردم، دلگرم شدم و همین برای شروع کار کافی است. در ادامه راه نیازمند پشتیبانی بیشتر ایشان هستیم و فکر میکنم اگر از خودمان لیاقت کافی نشان دهیم مطمئن باشید مورد حمایت معنوی ایشان هم قرار خواهیم گرفت.
جایگاه حقوقی شورا مشخص نیست!
دبیر تازه شورای عالی اطلاعرسانی درخصوص جایگاه حقوقی این شورا گفت: شورای عالی اطلاعرسانی از سال 77 تا 84 مشغول فعالیت است اما هنوز در سازمان مدیریت و برنامهریزی چارت مصوب ندارد و هنوز جایگاهش در ساختار حقوقی کشور مشخص نیست.
ارتباطات گذشته در دولت گذشته روال عملیاتی این شورا را چرخانده است بطوریکه یک راهی از وزارت ارتباطات باز شده و همین ناحیه مورد پشتیبانی قرار گرفته و عملیاتی شده و امیدوارم بتوانیم جایگاه خاص این شورا را تبیین کنیم که در صورت فعالیت فرهنگی، بهترین جایگاه را برای خود باز خواهد کرد و این شورا جزو نهادهای پشتیبان شورای عالی انقلاب فرهنگی قرار خواهد گرفت.
موضع افکندگی
شهریاری معتقد است: به دلیل مسائلی که حاشیهای بوده، شورا در سال 84 به شدت تضعیف شده، بودجهاش تقلیل یافته و به شدت ضعیف و نحیف شده و نفوذ خود را از دست داده است.
بخشی از نفود این شورا هم به دلیل شورای عالی اطلاعرسانی نبوده بلکه به دلیل مسائل پیرامونی بوده است. بنابراین اعتقاد ندارم که با آمدن من این شورا تضعیف شده بلکه معتقدم که یک شورای تقلیل یافته را به من تحویل دادند.
بسیار امیدوارم که اگر فرصتی باشد در یک پروسه زمانی معقول و منطقی، شورا به جایگاهی که باید باشد، برسد نه جایگاهی که داشته است چون تشکیل شورای عالی فناوری اطلاعات نشان میدهد که نباید به جایگاه گذشته خود برگردد زیرا در بعضی از حوزهها وظیفه ما نیست کاری کنیم.
قبلا این شورا از دل وزارت ارتباطات تشکیل شد و خودش را در خیلی چیزها دخیل میدانست اما صحیح نیست که در بسیاری از کارها که به وزارت ارتباطات مربوط میشود، دخالت کنیم. اما در حوزه تولید محتوا امیدواریم حمایتهای مادی و معنوی خوبی طی سالهای آتی از سوی شوای عالی فناوری اطلاعات داشته باشیم.
53 میلیارد بودجه سال 85
دبیر شورای عالی اطلاعرسانی، بودجه سال گذشته شورای عالی اطلاعرسانی را 56 میلیارد تومان عنوان می کند که تنها 20 درصد آن به شورا تخصیا یافته و این نشان از تقلیل یافتگی شورا دارد و این درحالیست که بودجه سال جاری این شورا 53 میلیارد تومان تصویب شده است.
وی حضور خود در این شورا را دلیلی برای تقویت کردن این شورا میداند و معتقد است باید حوزهها و محورهای تبیین شده برای شورا تقویت شوند و امیدوار است در یک پروسه زمانی برای تدوین بودجه 86، ملاحظات جدی را در تعامل وهمفکری با شورای عالی انقلاب فرهنگی داشته باشد چون حوزههای محوله به شورای عالی اطلاعرسانی حوزههای زمین ماندهای است که اگر به آنها توجه شود، مورد عنایت مقامهای ارشد کشور قرار خواهد گرفت و برای سال 86، فضای عملیاتی شورا است که بودجه آن را تعیین خواهد کرد.
طرح جامع فناوری اطلاعات در حوزه فرهنگ تدوین میشود
شهریاری در پاسخ به این سوال که اکنون در ساختار جدید، با نگاه جدید و دبیر جدید، تکفای2 چه جایگاهی خواهد داشت، دغدغه اصلی شورای عالی اطلاعرسانی را مسائل فرهنگی عنوان میکند و میگوید: در تکفای سابق یکی از ایرادات این است که طرحهای توسعه ای، طرحهای توسعه اقتصادی بوده و از دیدگاه توسعه کلان اقتصادی به آن نگاه شده و ساختار مملکت ما طوری است که به دلیل بافت ایرانی-اسلامی باید طرحهای توسعه اقتصادی را در کنار طرحهای فرهنگی تعریف کنیم. بنا دارم که یک طرح جامع فناوری اطلاعات در حوزه فرهنگ به کمک نهادهای مدنی و فرهنگی تدوین کنم که یکی از کارهای بنیادی جدید شورای عالی اطلاعرسانی خواهد بود.
در این طرح نقاط همپوشانی بررسی خواهد شد و برای کاهش آن این مدل را پیگیری خواهیم کرد و آن را وظیفه اصلی خود میدانیم و در کنار آن اگر قرارداد و طرحی از گذشته باقی است طبق قراردادهای موجود پیش خواهیم رفت.
هر طرح جامع نیازمند دو زیرساخت اصلی است: طرحهای توسعه مخابرات، سختافزار، نرمافزار و خدمات IT در لایه بعدی حوزه مدیریت محتوا است. هر طرح جامعی باید به این دو ویژگی توجه کند: اول بسترهای مخابراتی، سختافزاری و نرمافزارهایی را شامل میشود که مستقیما روی این سختافزارها بارگذاری میشود مانند سیستمهای عامل و دیگری یک فضای اطلاعرسانی که مربوط به محتوایی میشود که در نهادهای فرهنگی و وزارتخانههای مختلف تولید میشود و هر طرح جامعی میبایست با این دید تهیه شود چون یک طرح فرانهادی است، قطعا باید شوراهایی که در حوزههای مختلف مسئلیتی دارند، برای تکمیل آن ما را یاری دهند.
با نظامهای فعال کننده بخش خصوصی همکاری میکنیم
دبیر شورای اطلاعرسانی در خصوص جناحبندیهای حوزه IT نقش آن بر روی روند کار خود میگوید: اگر بخشهای خصوصی فعال نشوند، رشد و توسعه مملکت دچار چالش میشود. معتقدم که باید شرکتهای خصوصی فعال شوند و با نظامهایی هم که درصدد فعال کردن شرکتهای خصوصی هستند تا آنجا که بتوانیم حتما همکاری می کنیم و تلاش میکنیم که این بخش در صحنه توسعه کشور نقش داشته باشد.
انتهای پیام
