هفته دولت را به همه شما عزیزان، دانشمندان محترم و پژوهشگران و اساتید عزیز که خودتان هم عضو کابینه هستید تبریک عرض می‌کنم و آرزوی توفیق برای همه شما دارم.
خوشحال هستم که خداوند توفیق داد در هفته دولت در جمع فرهیختگان کشور در حوزه ICT بتوانیم چند کلمه‌ای را خدمتتان عرض کنم. البته از حضور جناب آقای توره دبیرکل محترم اتحادیه جهانی مخابرات ITU در این اجلاس تشکر می‌کنم.
اگر تاریخچه مخابرات را در ایران بررسی کنیم شاید جزو اولین وزارت‌خانه‌هایی بوده که تشکیل شده و در حدود بیش از یکصد سال پیش، فعالیت خود را در کشور شروع کرده است به دلیل موقعیت جغرافیایی ایران و موقعیت استراتژیکی که داشته اگر مطالعه کنید بسیار از کشورها از ایران عبور می‌کردند. خصوصاً از شمال به جنوب و از طریق خلیج فارس و بعداً همینطوری متحول شده است. در سال 1357 که انقلاب به پیروزی رسید وضعیت ارتباطی مادر این حد بوده که حدود 850 هزار شماره تلفن در کشور دایر بوده و از نظر ارتباط دهی اکثر روستاهای کشور بدون ارتباط بودند.
حدود 312 روستا از بیش از 80 هزار روستاهایی که آن موقع وجود داشته دارای ارتباط بودند، در شهرها هم امکاناتی که وجود داشت در واقع بسیار محدود و کم بود . بعد از انقلاب اسلامی ایران موج شکوفایی و نوآوری و ابتکار و خلاقیت خصوصاً در حوزه دانشگاهها، فرصت‌‌ها را ایجاد کرد ولی شرایط اجتماعی طوری بود که خصوصاً تحمیل جنگ علیه ایران باعث شد که بسیاری از امکانات و استعدادها، در مسیر دفع تهاجم و دفع دشمن به کار گرفته شود. در عین حال فرصتی شد تا در حوزه ارتباطات و مخابرات ابتکارات بسیار خوبی انجام بگیرد در طول دوران 8 سال جنگ تحمیلی زمینه ساخت و ساز تجهیزات مخابراتی و شبکه مخابراتی تحول چشمگیری داشت.
این حوزه از استعدادهای خیلی خوبی برخوردار است . در حوزه‌های مختلفی ساخت و سازها شروع می‌شود و تحولات خوبی صورت می پذیرد.به خصوص پایه‌گذار این تحقیقات و تحولات هم همین مرکز تحقیقات مخابرات هم بود که نقش بسیاری خوبی را داشته است در زمان‌هایی هم که تکنولوژی های جدید وارد بازار شده کشور ما از نظر زمانی، در یک زمان نسبتاً خوبی وارد بازار شده یا شروع به کار کرده ولی نرخ رشد آهسته بوده و در واقع ما آن نیازهایی که در جامعه وجود داشته یا کامل نتوانستیم پاسخ دهیم و یا اینکه شرایطی را ایجاد کردیم نتوانیم ان ابزار و امکانات ساز و کار لازم را فراهم کنیم.
مثلاً بحث موبایل در کشور ما در سال 1373 شروع شده و زمان خوبی است و اکثر کشورهای منطقه هم همین زمان شروع کردند. وقتی می‌رسد به سال 79 حدود چند صدهزار شماره دراختیار بوده بعد از 6 سال در سال 84 حدود 7 میلیون می‌رسد در صورتی که اکثر کشورهای دیگر درصد پیشرفت و نرخ رشدشان خیلی خیلی بیشتر از این هست و ما از این بابت با یک شیب کمی حرکت کردیم یا درحوزه اینترنت و استفاده از شبکه‌های اطلاعاتی باز همینگونه است در سال 1371 شروع کردیم باز همینطوری که می‌آید و امکانات در اختیار قرار می‌گیرد و پوشش جغرافیایی نسبتاً یک نرخ رشد زیادی ندارد و شیب آهسته می‌آید و در شهریور 84 به حدود 7 میلیون می‌رسد در کشورما ضریب نفوذ کاربران اینترنت نزدیک به 10 درصد بود. در تلفن ثابت هم تقریباً چنین وضعی بود و تا سال تقریباً 75، 76 تعداد تلفن‌هایی که در کشوردایر بوده 7 و 8 میلیون بیشتر نبوده و در شهریور 84 به حدود 18 میلیون می‌رسد. ولی خداوند توفیق داد که در این 34 ماهه گذشته که دولت نهم کارش را شروع کرد و فعالیت انجام گرفت این سیاست‌گذاری بسیار خوبی در همه حوزه‌ها انجام شد بحث‌های به نحوی مدیریت نشده بود ولی بعد مدیریت شد یکی از بحث‌ها تولید تجهیزات در داخل کشور بود خوب دولت یه راهکاری برای آن پیدا کرد که در عین حالی که راه توسعه را باز کند راه تحقیق و پژوهش هم باز باشد و سرمایه‌گذاری در آن حوزه انجام بگیرد که مهمترین آن قرارداد 168 میلیارد تومانی بود که برای تولید تجهزات سیار با شرکت‌های داخلی بسته شد که آنها بومی سازی کنند و در حد 6 میلیون ظرفیت ایجاد کنند هم از نظر مبلغی و هم از نظر ظرفیت‌سازی و پتانسیل کشور خوب عدد قابل توجهی بود ریسک‌های خودش را هم داشت اما این قرارداد بسته شد یا اینکه در بسیاری از حوزه‌ها یکی یکی بررسی شد که تجهیزاتی که در داخل کشور تولید می‌شود این‌ها تأیید نمونه شود و بعد از تأیید ورود و خریدش از خارج از کشور ممنوع شود که این اتفاق هم افتاد و الان 200 قلم جنس مشخص داریم که ابلاغ شده به همه شرکت ها و وردش به گمرک و داخل کشور ممنوع است و آنها در داخل کشور در حال تولید است و شرکت‌های مخابراتی هم از آنها استفاده می برند.
برای توسعه نیز به همین ترتیب فعالیت ها شروع شد که ما راه توسعه را باز کنیم که سرمایه‌گذاری خارجی وارد کشور شود درحوزه ICT هم سرمایه‌گذاران داخلی و همه شرکت‌های داخلی بتوانند به راحتی توسعه خودشان را انجام دهند که این هم مدیریت شد و اعداد و ارقام نشان می دهد در حال حاضر در مجموع بیش از 65 میلیون تلفن همراه و ثابت در کشور داریم که 40 میلیون آن در 3 ساله اخیر انجام و به مردم واگذار شد.
از نظر پوشش روستاها در حال حاضر بیش از 53 هزار روستا در کشور دارای ارتباط هستند. از نظر پوشش جمعیتی تلفن ثابت و همراه به روز شده است اگر 3 سال پیش در نقاط مختلفی از تهران همانند بازار و میدان ونک و جاهای دیگر خرید و فروش تلفن ثابت در بازار آزاد بیش از یک میلیون تومان انجام می‌شد هم اکنون واگذاری آن به روز شده است.
بخش روستایی نیز داریم به پایان کار می‌رسیم و جاهایی که بسیار صعب العبوراست اگر امکانات ماهواره‌ای داشتیم شایداین معضلات را نداشتیم اما با این حال در روستاهای 50 خانوار به بالا در اکثر استان‌های کشور به روز شده است ولی در برخی از استان‌ها اگر به روز نشده بسیار اندک است آن هم به دلیل شرایط جغرافیایی است. سال آینده روستاهای دارای 20 خانوار به بالا دارای تلفن می‌شوند و این وضعیت کشور در حال حاضر است از نظر ضرایب نفوذ و موقعیت نیز نرخ‌های رشد بسیار خوب بوده و در زمینه تلفن ثابت به اشباع رسیده‌ایم و حتی در دنیا نیز اینگونه است و حتی برخی مواقع شیب منفی دارند البته تلفن همراه و تکنولوژی‌های دیگر در کشور ما هنوز شیب مثبت است
ضریب نفوذ تلفن ثابت نزدیک به 34 درصد است و از نظر خانواری در واقع یک ضریب نفوذ بالای 150 درصد را دارد و وضعیت به نظر می‌رسد دیگر مطلوب است و نیاز به جهش‌ها و اقدامات ناگهانی را ندارد.
در زمینه تلفن همراه نیز از ضریب نفوذ 58 درصد عبور کردیم و به روز شده و شیب آهسته‌تر شده و نسبت به سال 86 خصوصاً این شیب شیب آهسته‌تری است ولی هنوز نیاز جامعه زیاد است و اگر کمی تحریکش کنیم هنوز خیلی جای کار دارد که به یک وضعیت مطلوب برسیم.
ولی از ضریب نفوذ 10 درصد به 58 درصد رسیدن طی 3 سال جهش قابل توجهی بوده که در کشور اتفاق افتاده است. در حوزه اینترنت هم کشور ما از نظر کاربران وضعیت خوبی دارد اقداماتی که در سال 85 و 86 انجام گرفت وهمه بانک‌های کشور به شبکه اتصال یافتند و دانشگاه‌های بزرگ کشور، دانشگاه‌هایی که بیش از یک هزار دانشجو در یک جا متمرکز داشتند به شبکه اتصال یافته و چند هزار مدرسه نیز به شبکه اتصال یافت این وضعیت باعث جهش‌های ناگهانی ضریب نفوذ اینترنت شد و امروز ما از ضریب نفوذ 30 درصدی تعداد کاربران اینترنت عبور کردیم ولی هنوز خیلی جای کار دارد و ما باید در این حوزه‌ها تلاش‌های بیشتری دانشمندان و متخصصان باید انجام بدهند.
در مورد برخی از نیازهایی که در جامعه وجود دارد هنوز نتوانستیم پاسخ خوب دهیم و یا این نیازها را تحریک کنیم در پهنای باند سازمان و دستگاه‌ها مشکلی ندارند یعنی آنهایی که فیبرنوری دارند و در اختیارشان قرار گرفته و اگر نیاز باشد باز می‌تواند این اقدام برایشان انجام بگیرد. پس از آن بابت‌ ما مساله‌ای نداریم ان نیاز از درون آنها باید بجوشد و بیاید بیرون و ان‌ها باید روی کاربردها و ارائه سرویس‌هایی که مشتریانشان نیاز دارند تلاش بیشتری کنند و فعالیت‌ها بیشتری را انجام دهند اما از بابت ارائه امکانات ما مشکلی در حوزه ارتباطی کشور نداریم.
ولی برای برخی حوزه‌ها از نظر مکانی چون با کابل مسی ارتباط دارند تأمین پهنای باند خیلی زیاد عملی نیست اما راهکارهای خوبی نیز برای آنها پیش بینی شده است.
پس اگر از نظر نرخ رشد نگاه کنیم فکر کنم جزء 5 و6 کشور اول دنیا باشیم اما تا برسیم به موفعیت مطلوب هنوز فاصله‌هایی را داریم. این وضعیت موجودمان است برای آینده نیز چند تدبیر انجام گرفته یکی بروژه وایمکس است و در هر استانی قرار شده است 3 اپراتور فعال شود و این فعالیت‌ها را ارائه کند. اسناد مناقصه به فروش رسیده و در مرحله برگزاری این مزایده هستیم و احتمالاً تا یکی دو ماه آینده نهایی خواهد شد.
و امیدواریم که اوایل سال میلادی و یا شمسی آینده این سرویس در اختیار مردم حداقل در مراکز استان‌ها قرار گیرد و بلافاصله در شهرهای بزرگ اقدام انجام شود.
برنامه بعدی اپراتور سوم است چون بازار ایران در این حوزه پررونق و پردرآمدی است هم از نظر کمی، بالاخره 15 میلیون شماره برای یک اپراتور کم نیست کشور ایران پهناور و گسترده است برخی استان‌های ما به انداز مجموع 4 و5 کشور هستند از نظر تعداد 15 میلیون عدد قابل توجه و زیادی است و خوش بین هستیم که این کار انجام بگیرد و با اقداماتی که بلافاصله پس از اعلام برنده مناقصه انجام می‌گیرد اگر همانند ایرانسل اقدام کنند و تلاش کنند فکر می‌کنم آنها نیز اول سال شمسی و سال 88 بتوانند سیم کارت به مردم ارایه دهند که آن هم زمینه‌ای است که در حال انجام است.
بحث دیگر در حوزه ADSL ها است که به نظرم در کشور ما در برنامه ریزی توسعه اشتباهی رخ داد و پیش بینی شده بود که یک میلیون و دویست هزار پورت داده شود و شرکت‌های مخابراتی را از این وضعیت محروم کرده بودند خیلی تلاش شد تا این محرومیت برداشته شد چرا که شرکت‌های مخابراتی شرکت‌های قدرت‌مندی هستند و هم منابع مالی و هم امکانات اجرایی خوبی دارند که می‌توانند در سطح کشور فعالیت و کار کنند.
اما تلاش شد این محرویت‌ها رفع و برداشته شده و شرکت‌های مخابراتی با قدرت وارد این حوزه می‌شوند و با برنامه ‌ریزی‌هایی که برای آنها شده امیدواریم بتوانیم ظرف یک سال آینده 3 و 4 میلیون پورت پرسرعت با برنامه‌ریزی در اختیار مردم قرار دهیم.
ورود به بحث‌های NGN هم در کشور ما شروع شده و پایلوت آن در 3 استان قرار شده اجرا شود که سه استان بزرگ کشور از جمله تهران، فارس و قزوین است در آن استان‌ها باید انجام شود و آن برنامه زمان‌بندی هم باید پیگری شود و در صورت انجام، آینده درخشانی را از نظر ارتباطی و دادن پهنای باند وسیع به مردم خواهیم داشت.
نکته دیگر که جزو پروژه‌های بزرگ و چند ساله است که تصویب شده و درحال حاضر در مرحله مناقصه است ایجاد تقویت شبکه ملی داده است که این پروژه به پروژه Ege و Corمعروف است و به دلیل نظر متخصصین این حوزه که می‌خواستند کار را پخته تر کنند فراز و نشیب‌هایی داشت که دیگر وارد انجام مراحل اجرایی شده و این نیز انشاء الله اگر انجام شود سطح کشور از نظر زیرساخت دیتایی حرکت جهشی را خواهد داشت.
در سطح هر استانی این طراحی شده و به آنها ابلاغ شده که یک شبکه مترواترنت ایجاد شود و ان اطلاعات درون استانی را با یک سرعت قابل توجه بتواند جابه‌جا کند و بعد هم بین استانی را که در شبکه ملی انشاء انجام می‌گیرد.
اگر این یکی دو پروژه را هم ظرف یک دو سال آینده انجام گیرد، وضع کشور از نظر زیرساختی در حوزه فناوری اطلاعات یک وضعیت مطلوب و قابل قبول خواهد بود.
به هر حال همه با این حوزه سروکار دارند و حوزه فناوری اطلاعات، حوزه ارتباطات حوزه‌ای که پیشرانه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است.
در حال حاضر زیرساخت کشور بسیار مناسب است و نزدیک به 80 هزار کیلومتر فیبرنوری در کشور داریم و توانمندی در حوزه متخصصین و پیمانکاران و در حوزه تولید تجهیزات واقعاً قابل قبول و خوب است. توانمندی‌دانشگاه‌ ها در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات نسبتاً خوب است البته تقویت هم شده و یکی از کارهایی که انجام شده چند ماه قبل بود که با حضور رئیس جمهور قرارداد با دانشگاه‌ها در این حوزه منعقد شد و حجم قراردادها نزدیک به 180 میلیارد تومان بود .
شرایط در حوزه ارتباطات را یک مقداری توضیح دادم و موضوع بعدی آرمان‌های بزرگ انقلاب است و اجازه می‌خواهم یکی دو دقیقه راجع به این موضوع صبحت کنم.
چون در هر حال هفته دولت است و باید به این 30 سال گذشته اشاره‌ای کنیم، همانگونه که در خصوص وضعیت حوزه ارتباطات گفته شده در رابطه با سایر حوزه‌ها همچون آب، برق و ... نیز وضعیت همینگونه است. و روستاهایی دارای این امکانات بسیار بسیار کم بودند چه اتفاقی افتاده؟
همه می‌دانیم ایرانیان در طول تاریخ تمدن ساز و فرهنگ ساز بودند نه اینکه ما ادعا کنیم و این ثبت شده است. هر کشوری در منطقه ایرانیان را دوست دارند
در دویست سیصد سال گذشته متأسفانه در دوران انقلاب صنعتی و دورانی که ماشین اختراع شد، همه چند سالی اطلاعات علمی چند برابر شد، چه کار کردند استعمارگران یا یا حکام بی تدبیر و یا حکام وابسته در این کشور حاکم شد.
در دوران سیاه پهلوی همکلاسی‌هایمان که استعدادهای سرشار داشتند می‌گرفتند و می‌برند در سیاه چاله‌های ساواک و شکنجه می دادند. هفته دولت است یادتون هست شهید رجائی در سازمان ملل حضور پیدا کرد و وقتی بحث شد گفت این سند جنایت استکبار، آمریکایی‌ها و انگلیسی‌ها در ایران است. روح آن شهید شاد ان سند را نشان داد آنجا من یادم می‌آید هنگام امتحان که می‌شد همکلاسی‌ها را موقع امتحان می‌گرفتند و به زندان می‌بردند و بعد از امتحان آزادشون می‌کردند یا یک ماه قبل از امتحان می‌گرفتنشان و یک روز قبل از امتحان آزادشون می‌کردند.
برای اینکه این استعداد را کور و زمین‌گیر کنند و مقداری هم موفق شدند اما 30 سال بعد از انقلاب است و ملت در کنار حضرت امام قدس ... هستند که روح‌شان شاد. و در دنیا وقتی اسم امام می‌آید تک تک مردم جهان و آزادگان جهان احترام می‌گذارند ابتکاری که به خرج داد و ملت ایران را آزاد کرد به آزادی و استقلال واقعی رسید، شکوفایی پست شکوفایی و پیشرفت پست پیشرفت این 30 سال را مرور کنید و ببینید چقدر توطئه علیه این کشور شده است. آیا می‌توانید روزی را پیدا کنید که مکرو حیله علیه انقلاب نشده باشد نمی‌توانید پیدا کنید آیا روزی بوده که ما درمحاصره نبوده باشیم. من یادم نمی‌آید یادم می‌آید که یک نرم افزار ساده نتوانستیم بخریم گفتن نمی‌شود. از یک کانال دیگر رفتیم خریدیم. چقدر جنایت، چقدر ظلم، چقدر ستم به این ملت در این 30 سال وارد کردند که از پیشرفت نگه‌دارنش تمام هدف این بود چون می‌دانند ملت ایران ملت رشید، سربلند، تمدن ساز، با استعدادی است خواستند این کار را بکنند ولی آیا توانستند‌اند.
امروز نگاه کنید همه شما به هر حال درحوزه علمی نیز بودید و موثر بودید و هر کس در جایگاهی اثرگذار بوده است و صاحب فناوری انرژی هسته‌ای هستید کشور صاحب یک فناوری بومی است که هیچ کس نمی‌تواند این را محو کند و هیچ کس نمی‌تواند بگیرد آنرا کی می‌تواند این را بگیرد و باز دارد؟ همه آنها هم جوان هستند اتفاقاً سن متوسط دانشمندان این حوزه زیر 30 سال است . هفته پیش شاهد پرتاب ماهواره بودیم.
ورود به فضا ثبت شد. وقتی آدم در آن هنگام حاضر می‌شد احسن به جوانان می‌گفت که با این محرومیت ها و فشارها چه خلاقیتی را انجام می دهند و وارد می شوند در حوزه‌های مختلف از این مثال ها فراوان می‌توانید بزنید. نشان می‌دهد ما اگر بستر را فراهم کنیم این استعدادها شکوفا می‌شود و می‌تواند کشور را بسازد. من می‌خواستم با ذکر این چند نکته در واقع عرض کنم که در این 30 سال اگر نگاه بکنیم این ملت همواره افتخار آمیز بوده است 30 سال پشت سر را نگاه می‌کند می بیند همه آن موفقیت و پیشرفت علی رغم تمام موانعی که ایجاد کردند است همه تهدیدی که کردند این ملت به فرصت تدبیل کرد.
همه مانع و محدودیتی ایجاد کردند این ملت پاسخ آن را از همان زمینه داد. هر جا محدودیت و محاصره ایجاد کردند در همان زمینه این جوانان رشد کردند و بالا آمدند 30 سال افتخار است ولی آیا آینده چی؟ آرمان‌ها و رهنمودها گفتارهای حضرت امام را مرور کنید و جایگاه ملت ایران را در طول تاریخ نگاه کنید کجا باید باشد، تا انجا خیلی فاصله داریم. آینده را نگاه می‌کنیم بله ما خیلی باید تلاش کنیم ما خیلی باید قناعت و ایثار کنیم. خیلی باید مقاومت کنیم. چقدر این انقلاب خون داده است امروز روز سالگرد شهادت رئیس جمهور این کشور است. یادتون هست چقدر از مسوولین این کشور را ترور کردند همان موقع مسوولین جمهوری اسلامی به دنیا اعلام کردنداگر این نیروها را شما ترور می‌کنید این دامنگیر خودتان می‌شود دامنگیر بشریت می‌شود باید با تروریسم مبارزه شود.
ولی رفتند پناهگاه و حمایت کردند و خودشان در آن چاله افتادند حالا خودشان داران دست و پا می‌زنند در این حوزه که چه کار کنند.
به هر حال مجدداً هفته دولت را خدمت شما عزیزان تبریک عرض می‌کنم یاد شهید باهنر و شهید رجائی را گرامی می دارم امیدوارم که بتوانیم در راه آن عزیزان قدم برداریم و کشورمان را به سر منزل مقصود برسانیم و بتوانیم مطالبات مردم که مطالبات مقدس است در جایگاه خودمان تلاش کنیم برای پاسخگویی به مطالبات و رشد و تعالی کشور از همه شما عزیزان تشکر می‌کنم و از اینکه طولانی شد عذرخواهی می‌کنم و آرزوی موفقیت برای این کنفرانس می‌کنم و آرزوی موفقیت برای دانشمندان دارم و حضور همه مهمانان خارجی را خوش آمد می‌گویم و از همه شما عزیزان می‌خواهم که کمک کنید این عزیزان کاملاً با شرایط فرهنگی و اجتماعی ایران آشنا شوند.